Μικρος Διάλογος

ΧΡΗΣΤΟΣ N.ΘΕΟΦΙΛΗΣ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ Οδός Αναμνήσεων…………………………………

,....Εκδοτικός Οίκος «Αστήρ»Αλ & Ε. Παπαδημητρίου Έτος ιδρύσεως 1896…..

Πρώτη ύλη: Μνήμες

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Όλα σκιαγραφόνταν και χρωματίζονταν, ξεκινούσαν και κατέληγαν, με ισχυρή συνεκτικότητα, στην οικογενειακή μας ιστορία. Έργο και εργασία σε όλες τις διδαχές μου. Το εργοστάσιο γραφικών τεχνών Αλίτσης 3-5, Αλίτσης 4, στο Μουσείο είναι σχεδόν το πατρικό μου σπίτι. Έπειτα το σχολείο μου, στις παρυφές του Υμηττού, άλλο πνεύμα, μακριά από το Παλαιό Φάληρο, τον μόνιμο τόπο διαμονής μας.

Πάντα γύριζα στο Κέντρο. Το 1982, μαθήτρια Λυκείου, «Σχολή Πετρά», οδός Ηρακλείτου, δίπλα στο Μουσείο. Κάθε βράδυ μάθημα σχεδίου με τον Αντώνη Απέργη. Κατευθείαν, μετά το Κολλέγιο, 6.30 με 9.30 μμ. Με δυσκολία γύριζα στο σπίτι. Έβλεπα τους μεγαλύτερους να μένουν και λαχταρούσα, ζήλευα.

Το 1984 τελειώνοντας το σχολείο, το παζλ έκλεισε. Έγινα δεκτή στην ECAL, στην Ελβετία, στη Σχολή Τεχνών της Λωζάννης. Το κέντρο της Ευρώπης, με ρυθμούς εργασίας, μόρφωσης, καθημερινής ποιότητας. Η μόνωση ως συνομιλία.

Η κατεύθυνση μου ήταν η ζωγραφική με μια ισομερή θεωρητική και πρακτική διδασκαλία- κοινή τα δυο πρώτα χρόνια, για τους τέσσερις κλάδους της Σχολής.

Από το 3ο έτος, έχοντας επιλέξει τα εικαστικά, προστίθεται μάθημα και το Σάββατο. Είναι η χαρακτική και η γνωριμία μου με τις εφαρμοσμένες τέχνες, κεραυνοβόλα. Ένας εικαστικός τυπογράφος! Μίλησε το αίμα! Αίμα; Μελάνι έχουν οι φλέβες, στο σώμα τα βασικά χρώματα και η επιδερμίδα για να τυπώσω! Όλες οι τεχνικές: ξύλο, μέταλλα, οξέα, πιεστήρια, όφσετ, μεταξοτυπίες, εργαστήριο φωτογραφίας, φωτομεταφοράς, λιθογραφικές πλάκες, μέχρι παραγωγή χαρτιού στα ατελιέ!

Το 1990 παίρνω το δίπλωμα Ζωγραφικής και Χαρακτικής. Παράλληλα με το Πανεπιστήμιο της Λωζάννης, δίπλωμα Μουσειολογίας. Μένω έως το 1992 για να συμπληρώσω το διδακτορικό μου στις καλλιτεχνικές εκδόσεις-Χαρακτική.

Επέλεξα να είμαι χαράκτρια. Όχι μόνο για την σταθερότητα της οριστικής φόρμας που πρόσφερε η χαραγμένη πλάκα, αλλά για την αγάπη που έχω για το αντίτυπο. Το κάθε τύπωμα είναι παρουσία, είναι άνθρωπος, είναι τόπος, είναι χρόνος.

«Κάθε τέχνη αποτελεί φροντισμένο απόσπασμα αυτοβιογραφίας» Π.Βαλερύ

Πάνω στη λειασμένη επιφάνεια του ξύλου, σχεδιάζω, συνθέτω, χαράζω. Βάζω χρώμα ή μαύρο με το ρολό και τυπώνω πάνω σε διαφορετικά χαρτιά, επεξεργασμένα, ήδη τυπωμένα ή λευκά. Ανάλογα με την ποιότητα του, απορροφά, αντανακλά και ξαναλέει την προσπάθειά μου. Αυτό που έγινε κατανοητό. Αυστηρό ή γενναιόδωρο στον δικό του χρόνο, κάνοντας απρόσμενα δώρα, συνήθως ευφυή! Ανιχνεύω την αίσθηση και τη γεύση, σε κάθε αντίτυπο, στο ένα στα ένα1/1, στο état, στη μελέτη (étude).

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ Πρώτη ύλη: η αίσθηση, η προσωπική γεύση.

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Προσωπική πίστη: η αίσθηση της κατάφασης, της δύναμης, της ζωής. Η αίσθηση του συνόλου, η αξία του επιμέρους. Του προσωπικού.

Σαν γεύση: η καλή διάθεση, η σχέση, η συμπάθεια του ανθρώπου προς τον άνθρωπο. Το γόνιμο έδαφος. Ο Σκοπός: η ύψωση της ζωής στη δύναμη της μνήμης. Τα χνάρια μας. Είμαστε το πλαίσιο αναφοράς για τις επόμενες γενιές.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ Πρώτη ύλη: η σιωπή του λευκού χαρτιού

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Α! Το χαρτί. Η βαθύτερή μου ανάγνωση. Η δεύτερη ιστορία μου, το άλλο μισό. Ένα καλό χαρτί, ένα λευκό… Τίποτα πιο ανυπόμονο από ένα λευκό χαρτί που συνδιαλέγεται με το τύπωμα. Άγρια διάθεση, έως και καταγγελία. Σαγηνευτικό κενό, σιωπηλή λατρεία. Αγνό και ένοχο, χωρίς συστολή. Πεδίο έντασης, ρυθμός. Η ισορροπία του κενού με το πλήρες και του όγκου με την απουσία. Λευκό! το διαχρονικό ήθος!

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ Πρώτη ύλη: εικαστικές αξίες

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Η Παιδεία. Οι περιπτώσεις:

Α)Γραμμή, ρυθμός, χρώμα ή ασπρόμαυρο, σύνθεση.

Β)Σύνθεση, φόρμα, σχέδιο, χρώμα.

Γ)Χρώμα, γραμμή, ρυθμός, φόρμα.

Η συνιστώσα.

Η σκληρότητα των αισθήσεων.

Τα εργαλεία, το πρόσωπο, ο τόπος.

Η σύγκλιση της εσωτερικής και εξωτερικής πραγματικότητας. Η εμπειρία έχει τα κομμάτια της και ο άνθρωπος συνθέτει.

Άλλη εποχή, άλλη αγωνία!

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ …………….Το Συμπλήρωμα

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Τον Ιούνιο του 2008 έκανα την πρώτη ατομική-αναδρομική μου έκθεση στο Πάρκο Ελευθερίας, με έργα της Σχολής από το 1988 έως το 2008. Οξυγραφίες μικρού και μεσαίου μεγέθους, έγχρωμες και ασπρόμαυρες, με θέματα ελεύθερα και νεκρές φύσεις, εικόνες της θάλασσας, γεωγραφικά τοπία. Όλα σε διάθεση αφαίρεσης, μεταφοράς και αέρινης ισορροπίας, σε ένα κενό που έπνεε παντού. Κατόπιν οι ξυλογραφίες, από το 1992, μετά την οριστική επιστροφή μου στην Ελλάδα. Το κλίμα πιο ζεστό. Τα οξέα για τις χαλκογραφίες βαριά. Αταίριαστα. Ζεστάθηκε η ψυχή μου στην οικειότητα αυτού του τόπου. Γρήγορα έπιασα το ξύλο και τις γούζες. Γρήγορα άφησα στην άκρη ρετσίνια-λάδια-σκόνες χρωμάτων-μέταλλα.

Άρχισα με τοπία και Νεοκλασικά θέματα μιας και το πρώτο μου ατελιέ ήταν σε ένα από αυτά (που αλλού;) στο Κέντρο. Από την Αλίτσης στη Μαυρομιχάλη και μετά πάλι πίσω, πάντα, περπατώντας. Όταν ανέβαινα την Καλλιδρομίου στο λόφο του Στρέφη ήταν το απόλυτο σημείο ηρεμίας, το μηδέν, ο ορίζοντας, το οριζόντιο. Στο τέρμα της Καλλιδρομίου ήταν το Μουσείο και στην ευθεία, Ηπείρου-Αλίτσης. Γενέθλιος τόπος αυτές οι διαδρομές. Αυτό το φως, αυτού του περιπάτου με γαλούχησε.

Οι πρώτες ξυλογραφίες μου γίνονται σε πλάκες 20χ25 και οριστικοποιείται η ανάπτυξη των παραλλαγών. Το ίδιο χαραγμένο θέμα τυπώνεται σε διαφορετικά μεταξύ τους χαρτιά, με διαφορετικά χρώματα, σε διάφορα στάδια χάραξης της πλάκας. Οι παραλλαγές διευρύνουν –ad infinitum- το έργο ώστε κάθε φορά να παρουσιάζεται σαν διαφορετικό. Το πρόβλημα της ταυτότητας και της διαφοράς, το παιχνίδι του ίδιου και του άλλου. Η χαρακτική είναι η τέχνη του όμοιου. Η ομοιότητα τονίζει την ταυτότητα, η παρομοιότητα όμως τη μεγεθύνει τόσο που τη διαλύει. Η ταυτότητα εκρήγνυται μέσα στο πλήθος των παραλλαγών σε βαθμό που να αποτελεί και αυτή μια θέαση της παραλλαγής. Δεν υπάρχει αρχικό, ούτε πρωτότυπο. Επιλέγω σαν σταθερά την αρχή της μοναδικότητας.

Στα θέματα μου ελιές, λουλούδια, στεφάνια, καράβια, μέσα από το αίτημα της μοναδικότητας και της πολλαπλότητας πολύ γρήγορα αναζήτησε θέση η συμπληρωματικότητα. Από το 2004 αρχίζω να χρησιμοποιώ επεξεργασμένα χαρτιά - φτιάχνοντας μαρμαρόκολλες- χρωματιστά, χειροποίητα χαρτιά. Στη συνέχεια συλλέγω επιλεκτικά και σταδιακά διάφορα χαρτιά, με ίνες, φυτικά χαρτιά, χαρτιά του εμπορίου, έντυπα και χειρόγραφα κείμενα.

Η ποικιλία στη χρήση ακόμα και σαν passe partout, (ο χώρος που περιβάλλει το έργο) αναδομεί μέσα μου τα όρια του έργου. Η ανατροπή της σχέσης ανάμεσα στο έργο και τα εξωτερικά του στοιχεία. Δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό, ούτε πλέον ούτε έλασσον, ούτε περίσταση ούτε ουσία, ούτε ταυτότητα ούτε διαφορά. Έργο και συμπλήρωμα αποτελούν ένα σύνολο που δύσκολα μπορεί διαχωριστεί. Το έργο μου ξεκινά από τη μη διάζευξη. Το χαραγμένο έργο ανοίγεται στο συμπληρωματικό καταργώντας το σύνορό του. Πολλές φορές γίνεται προφανές το ίδιο το περιεχόμενο αφού το συμπλήρωμα αποτελεί την ερμηνεία του. Αποτελεί ένα κομμάτι διήγησης του έργου. Γίνεται ατμόσφαιρα, αφηγείται το συναίσθημα που θέλει να πάρει το χαρακτικό. Σύμφωνα με τον Καντ «το θέλγητρο αναφέρεται στην ύλη του αισθήματος». Μετατρέπεται σε μια ενεργητική κατάσταση της σύνθεσης. Χωρίς αυτό η ίδια η σύνθεση δεν γίνεται κατανοητή, μέχρι που το θέμα να συμπληρώνει το συμπλήρωμα. Πολλές φορές η χάραξη γίνεται με πολλά κενά για να φανεί –όσον το δυνατό περισσότερο- το συμπλήρωμα. Το έργο, η διαδικασία του τυπώματος πρέπει να συμπέσει στο κατάλληλο μέρος του συμπληρώματος. Μια προγραμματική συνθήκη. Όλα τα στοιχεία του χαρτιού και του συμπληρώματος αποτελούν μέρος της σύνθεσης, όλα διηγούνται κάτι ή εντείνουν το πραγματικό ή εικαστικό αποτέλεσμα. Το χαρακτηριστικό αυτής της ενότητας είναι η δημιουργία μιας σχέσης. Γνωρίζω και επιλέγω το συμπλήρωμα που εντείνει και μνημονεύει.

ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ CORPUS. Σώμα χωρίς αφήγηση και περιγραφή

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Η πρώτη ανθρωποκεντρική μου ξυλογραφία έγινε το 2006. Ήταν η Δάφνη και ο Απόλλωνας με αφορμή μια ομαδική έκθεση χαρακτικής «η μυθολογία στη χαρακτική». Ακολουθεί μια μικρή σειρά με ιππότες, ο Ντον Τζιοβάνι, τρεις σκοτεινές μορφές(μάσκες) και οι Κυκλαδίτισσες γυναίκες. Τα πρώτα γυμνά είναι οι Πομπιανοί, με αρχική σύλληψη μια τοιχογραφία του 1ου αιώνα μ.χ που βρέθηκε στην Πομπηία. Χαράζω μέλη του σώματος, ένα χέρι που αγγίζει, μια πλάτη που ακολουθεί τη φορά και γέρνει. Παρουσιάζονται διαβαθμίσεις, σιωπής, εστίασης ή μεταφοράς. Δεν απεικονίζω πρόσωπα. Αλλά το πρόσωπο ταυτοποιείται στα πλαίσια μιας ζωής ή μιας ιστορίας. Η μορφή δεν διηγείται τίποτα, δεν βιογραφεί το σώμα. «η μορφή έχει κεφάλι αλλά δεν έχει πρόσωπο, βιογραφεί τις αισθήσεις, τη σωματικότητα της ζωγραφικής (Ντελέζ)».

Επικεντρώνομαι στα μέρη –πλάτη, στήθος, γλουτοί- στα οποία συγκεντρώνεται η ουσία μιας στάσης ή μιας κίνησης. Ο ρεαλισμός δεν πρέπει να είναι παρηγορητικός. Απαιτεί τονική ακρίβεια αλλά διφορούμενο χρώμα. Μια διαδικασία συγκρούσεων ανάμεσα σε ανταγωνιστικά στοιχεία με αναγωγή στην εμπειρία. Το γνήσιο έργο λειτουργεί ως ένα γίγνεσθαι. Εάν αναζητούσαμε ένα στοιχείο της περιγραφής θα το βρίσκαμε στην ασφάλεια που αναζητά στο ωραίο μοτίβο που με ευκολία ανάγεται στην ιδεολογία, στη μυθοποίηση και την κοινότυπη επανάληψη.

Η εσωτερική αλήθεια διαφαίνεται κάτω από τη φόρμα. Πάνω στη φόρμα οι αλήθειες είναι πολλές και απαιτείται να επιβεβαιώσουμε τις ικανότητές μας, τις δυνατότητές μας, να μεταμορφώσουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο.

Ο ζωγράφος φέρνει μαζί το σώμα του (Βαλερύ)

Η Μαρία Ε. Παπαδημητρίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Σπούδασε ζωγραφική και χαρακτική στην Ecole Cantonale d’ art de Lausanne και Μουσειολογία στο Université de Lausanne. Συνέχισε τις σπουδές της στην ECAL όπου πήρε το διδακτορικό της στις καλλιτεχνικές εκδόσεις. Έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις στις Η.Π.Α, Γερμανία, Ελβετία, Γαλλία. Λουξεμβούργο, Καναδά, Αίγυπτο. Στην Ελλάδα παρουσίασε τη δουλειά της σε Δημοτικές Πινακοθήκες στην Αθήνα, Λάρισα, Θεσσαλονίκη, Κέρκυρα, Βόλο, Σύρο κ.α. καθώς και στο Μουσείο χαρακτικής/ Πινακοθήκη Γρηγοράκη αλλά και στο Αρκαδικό Μουσείο. Τον Ιούνιο του 2008 έκανε την πρώτη ατομική έκθεση στο Πάρκο Ελευθερίας στην Αθήνα.